Vrijdag 18 november begonnen we de dag met een ontmoeting met Mr. Obiero van Osienala, Friends of Lake Victoria, een NGO (Non Governemental Organisation) www.osienala.org. Deze organisatie is gesetteld in Dunga – aan het meer – en verricht zijn werk t.b.v. het gehele Victoriameer in Uganda, Tanzania, Kenia, Rwanda en Burundi. Het doet veel onderzoek naar en verbetering van water, beplanting en ecosystemen en werkt veel samen met andere NGO’s. Mr. Obiero reist de gehele wereld rond voor congressen en het geven van lezingen: ‘geven en nemen’ en is net terug uit Amerika (via Amsterdam waar hij het erg koud vond terwijl hij Schiphol niet af is geweest…..). Hij leert overal weer wat en biedt informatie aan de verschillende landen vanuit alle onderzoeken en heeft een zeer groot netwerk, ook binnen de Keniaanse autoriteiten.
Ook hij staat achter het ontwikkelende jongerenproject en staat de Board en Ellias bij met adviezen. Als de plannen meer concreet zijn kan hij zien wat zijn organisatie verder nog kan bieden. In het gesprek kwam het ‘sparen’ nadrukkelijk naar voren, al verdien je nog zo weinig, leg altijd van alle inkomsten wat opzij. Geld maakt geld en je ziet dat het zich vermeerdert. Dat moeten de jongeren hier ook leren. (Dat doet me denken aan een boekje dat ik heb gelezen over dit ‘sparen’ en daarmee veel inkomen en rijkdom kunnen vergaren; mogelijk heb ik dat nog, interessant en leuk om te lezen en zeker ook wel in het engels te verkrijgen voor hier.) Een van zijn ideeën is om mensen in Nederland te vragen een (groot) bedrag te storten op een rekening, het ons te lenen voor een langere periode. Uiteindelijk krijgen ze het gehele bedrag terug, maar de rente is jaarlijks voor Kenia…… Misschien iets waar we op voort kunnen borduren.
Een volgende afspraak met hem is gemaakt voor volgende week, zodat we iets meer tijd hebben om te praten.
Verder een rustige middag, brainstormen, lezen, telefoneren voor de volgende afspraken, gebeld worden door jongeren die denken dat er bij ons iets te halen valt maar doorgestuurd worden naar Ellias, enz.
Zaterdag 19 november ontmoeten we eerst heel even Madina (secondaryschool, volgend jaar examenjaar). Zij is een clever girl en werkt goed voor haar studie; volgende week komt ze terug, dan is de school dicht en heeft ze vakantie. Een uurtje later komen Mercey en zoon Stanley (bijna een jaar nu) in het internetcafé in de stad (alleen voor de koffie) om even bij te praten. Voor de deur staat een groep mensen reclame te maken voor een van de vele communicatieproducten met héééél erg veel herrie erbij. Het kind is een leuk mannetje, rustig en vind deze witte oma’s helemaal niet eng. Al zittend op mijn schoot eet hij gretig mee van de patatjes die zijn moeder bij de sandwich kreeg. Mercey – net afgestudeerd voor onderwijzer – zegt inderdaad van de 2000 Ksh (ca. €16,-) sponsorgeld per maand te kunnen leven, inclusief zoon. Hoe zij dat doet??? Sober leven, weinig eten. Ze zien er beiden goed uit en alleen als ze weggaat met haar zoon koopt ze een paar luiers voor hem. Mercey wil in het voorjaar een vervolgopleiding voor crècheleidster gaan volgen.
Lekker even in dit mooie weer teruggelopen naar de MillHill’ers, is niet zo ver en een beetje meer beweging is wel goed voor me. Tonneke ging met de Tuktuk de binnenwegen beproeven.
Na de weer smakelijke lunch kwam Rachid, de man die ons geholpen heeft met de sponsorkinderen nadat James was overleden. Hij heeft verteld wat hij zoal gedaan heeft voor ons en de kinderen in het afgelopen jaar. Mogelijk heeft hij het wat mooier voorgeschoteld dan het was, maar toch, hij was er wel voor ons. Na hem daarvoor hartelijk bedankt te hebben is met hem besproken dat voor volgend jaar zijn aandacht niet meer nodig is, daar we voordat we vertrekken alles voor de resterende kinderen kunnen regelen en niemand meer op kostschool zit. Dat scheelt hem een klein beetje inkomen, maar het is niet anders. Hij lijdt er niet onder.
Met de Tuktuk zijn we naar de Craftmarket oftewel Masaaimarket gegaan, een markt met kunstnijverheid: kralenkettingen, schalen, beeldjes van zeepsteen en hout, stoffen tassen enz. We nemen wat mee om in Nederland te verkopen en het verdiende geld weer in het project te kunnen stoppen. (Dus als je belangstelling hebt of een verkooppunt weet……) Als de verkopers horen wat we er mee willen doen zijn ze ook bereid korting te geven. Er waren weinig bezoekers op de markt, dus iedere verkoper kwam op ons af en dat is wel wat vervelend. Je krijgt het gevoel dat je iedereen tekort doet……. Na hier en daar wat uitgezocht te hebben was de portemonnee leeg en beloofden we nog een keer terug te komen volgende week. Met een gekochte tas vol spulletjes gingen we op zoek naar een geldautomaat maar deze gaf geen geld. Maandag maar in de bank proberen want er is steeds een probleem.
Voor het weekend hebben we gezelschap gekregen van 4 jonge studenten uit Nijmegen (SPH en Dramatherapie) die in het kader van hun studie ontwikkelingswerk doen in een weeshuis in Malawa en in een ziekenhuis nabij Nairobi, speciaal voor tieners die moeten bevallen. We zullen ze niet veel zien, want ze zijn hier om elkaar te ontmoeten en hun 10 weken met een leuk ontspannend weekend te onderbreken, dus zijn ze uit eten en de stad in.
Zondag 21 november is een rustdag in huis, je bent niet voor niets bij de paters….. (feest van Christus Koning blijkbaar). We hadden geen echte afspraken dus zijn we naar het park gewandeld (onderweg een ATM die wel geld gaf), hebben daar wat gezeten, gedronken en over het park uitgekeken vanuit het SouthViewDeck, waar je je niet veel meer dan een tentachtige bovenverdieping met een zeildak moet voorstellen. Na nog een wandeling door de stad met de Tuktuk terug. Na een lees- en voorbereidingsmiddag werden we tegen suppertime opgehaald om naar Nialenda te gaan, een project in de slumbs waar een van de paters al jaren elke zondagavond gaat sjoelbakken met de Keniaanse boys. Van die jongens kun je niet meer winnen. Ik vind een score van 114 best aardig voor mezelf, maar zij gooien alle stenen erin, en liefst ook nog allemaal gelijk verdeeld!!
Wel grappig om in deze omgeving zo’n oer-Hollands spel te spelen op een echte, oude maar goed sjoel-schuivende Nederlandse sjoelbak.
Na een sober maaltje van rijst met bruine bonen gingen we terug naar de beter bewoonbare wereld, met regen in het donker door de sloppen (ja, wel met de auto ja, maar vraag niet over wat voor ‘wegen’).
Maandag 22 november begint met een prettig en informatief gesprek met Ellias, onze steun en toeverlaat in onze projecten. Er zijn wat jongeren waar hij op korte termijn mee moet praten omdat zij mogelijk in januari met een (vervolg)opleiding kunnen beginnen, zoals Irene van 16 jaar (met haar ‘per-ongeluk-baby), Moses, Jacqueline, Agnetha. Wij weten niet of voortzetten van opleiden zinnig is, welke opleiding en waar, hoeveel gaat dat kosten, waar moet het geld vandaan komen en wat kunnen de jongeren zelf doen om in hun levensonderhoud te voorzien, enz. Het is heel prettig dat hij meteen begrijpt wat we bedoelen en op dezelfde gedachtelijn zit. We hebben het ook gehad over de laatste Boardvergadering, en hebben voorstellen besproken over betalingen en gelddistributie in de toekomst.
Vervolgens zijn we door Mr. Obiero uitgenodigd voor een lunch op Kiboko Bay (Voor degenen die niet weten wat dit is: een resort redelijk voor aan de weg naar Dunga, waar je heerlijk op een terras aan het meer kunt zitten voor een maaltijd of een drankje; je kunt er ook een hut/tent huren een aantal dagen heerlijk verblijven.)
Wij dachten dat we nu uitgebreid met hem konden spreken over ons project, maar deze man is zo wonderlijk en slim: hij had nog 3 andere mooie zwarte mannen uitgenodigd die voor ons project van waarde kunnen zijn, waaronder de District Commisionar van Suba (een arm district zuidoost van Dunga) en Menassis, een Keniaanse man die voor het ICS (International Child Support in Nunspeet?) met een project in Suba werkt. Op de website zie je dat ze dáár vrouwen leren zonnepanelen te maken, te repareren en te onderhouden om het energieverbruik om te zetten van houtskool naar zonne-energie. (Houtskool vraagt veel hout, dat betekent bomen omhakken en bij veel regen stroomt dan alle – vruchtbare – aarde weg.) Geweldig, de website is de moeite waard om eens te bekijken en wij willen daar nog wel meer van weten. Het was een gezellige en lekkere lunch, buiten, zomertemperatuurtje, beetje wind en zicht op het meer.
Na vertrek van de lunchgenoten hadden we een afspraak met Moses over zijn toekomstplannen én over zijn huidige business: verkopen van fruitsalade aan de Beach. Volgens hem gaat het goed en als is het niet zo veel onze ideeën, voor deze jongeren (en volwassenen) is het heel goed als je 100 – 150 shilling per dag winst hebt – 100 shilling is nu €0,82. 6 dagen in de week geeft een aardig inkomen in de maand. Het is een begin en mogelijk kan hij dit erbij blijven doen als hij verder gaat studeren, zeker als hij jongeren vindt die in zijn plaats de verkoop willen doen als hij er niet is. Hij gaat een plan aanleveren voor zijn toekomst: studie, kosten, inkomen en (on)mogelijkheden.
Vervolgens hebben we hem een idee van ons voor een alternatief voedselprogramma op de Dungaschool voorgelegd: het eten dat de kinderen nu krijgen is eigenlijk te weinig en soms is er geen voedsel (zoals eerder al vermeld). Ons idee is de kinderen 1x per 2 weken fruit te brengen, dat door Moses wordt ingekocht en met een aantal jongeren schoongemaakt wordt en uitgedeeld aan alle kinderen persoonlijk. De jongeren doen dat op basis van vrijwilligheid en Moses krijgt alleen de kosten vergoed; zij hebben zelf aangegeven veel voor het dorp te willen doen. Moses vond dit een goed idee en maakt ook hiervoor een plan dat we deze week aangeleverd krijgen. We gaan dit ook met Mr.Yugi – hoofd van de school – bespreken en tenzij hij met een ander voorstel komt willen we op het fruitplan doorgaan en de andere voeding stopzetten. Fruit krijgen de kinderen thuis niet veel, maïs en bonen wel.
Terug op de motor en volledig ‘uitgewaaid’ na deze dag even lekker onder de nu warme douche.
Dinsdag 22 november zit Jacqueline op het stoepje met ons, om haar eventuele vervolgstudie voor te leggen en zij weet dat Ellias met haar zal praten. Een studie medicijnen zit er nu niet in, dat is erg duur. Maar stapje voor stapje kan ze er misschien wel, of heel dicht bij komen. We gaan haar en een aantal andere meiden meenemen naar de Masaaimarket om te laten zien wat er zoal gemaakt wordt. Zelf zouden zij in Dunga ook kettingen en tassen enz. kunnen gaan maken – naast hun studie – en ook de moeders zouden daar hun aandeel in kunnen leveren, want de meiden moeten wel voor hun moeder zorgen…….. Jacqueline had het moeilijk met de situatie van haar zusje Irene en daar hebben we haar wel wat in gerust kunnen stellen. Waarschijnlijk mag Irene haar secondaryschool af gaan maken op Joel Omino en kan ze voor en na schooltijd voor haar baby blijven zorgen. (Haar moeder doet de verdere zorg.) Dat zal Irene ook weer wat plezier in haar leven gaan geven, want zij mist heel erg haar vriendinnen die allemaal gewoon doorgaan op school.
Dan komt Hans Burgman met een hulpvraag voor het beoordelen van de tekeningen die gemaakt zijn door de leerlingen van de Artschool in de sloppen van Nialenda – hij gaf de lessen – en hij raakt het overzicht een beetje kwijt. Met het sorteren, neerleggen, oprapen, enz. was de ochtend zo om.
Na de lunch kwam David trots vertellen dat de registratie van de Jongerengroep ‘Lucky Apex’ nagenoeg gerealiseerd is, en dat was een hele klus en kostte veel (wacht)tijd om bij allerlei instanties de benodigde handtekeningen te verkrijgen. Nog één handtekening, morgen.
Vanmiddag wat inkopen gedaan bij de grote Nakomat supermarkt en een milkshake gedronken op het terras. Als je jezelf niet verwent……
Volgens mij zijn er weer nieuwe gasten gekomen en hebben we een full house, er zit een grote groep aan tafel met een rijke variatie aan nationaliteiten.
Woensdag 23 november begint de dag met een ritje naar Dunga om de school en de hoofdmeester te bezoeken. De weg is nu niet alleen vol kuilen en bonken en rotsen enz. maar ook bezaaid met grote plassen water door de regen. Het stuift niet nee, maar of die motoren niet uitglijden weet je pas als je op je bestemming bent. En dat lukt.
De ideeën van de Headteacher over het voedselprogramma op school zijn nog niet uitgewerkt, maar wij blijven nog even bij het voorstel toch onze inbreng daarin te stoppen. Ze willen graag een half jaar verlenging om tijd te hebben voor een andere oplossing, maar deze is de laatste 2 jaar ook nog niet bedacht. Mogelijk kunnen we 3 maanden (tot de vakantie in april) als compromis afspreken. De ouders moeten echt zelf de kinderen gaan voeden en ons fruitprogramma zou een mooie aanvulling kunnen zijn. Dinsdag gaan we daarover verder.
Dan een wandeling naar de Beach, ontmoeten van mensen, veranderingen zien en door naar Osienala waar we Mr. Obiero zien en met hem nog even over de lunch en de prettige gasten daarbij spreken. Hij stelt voor dat we nog een paar dagen naar Mbita gaan (naar het zuiden, aan het ‘grote’ meer), daar heeft hij een hotel en hij kan ook vervoer voor ons regelen…….. Gaan we eerst maar eens overdenken en zien of we daar tijd voor hebben. Met het telefoonnummer van Menassis op zak gaan we weer, bekijken een ‘winkel’ van een andere jongerengroep met zonne-energielampen, stenen kookpotten, spulletjes gemaakt van Waterhyacinth enz. Zij geven ook informatie aan schoolkinderen, toeristen en birdwatchers en organiseren boottochtjes etc. Een goede ontwikkeling, met een keurig aangelegd pad en grasveldje voor de ingang. Het gebouw hebben zij via een overheidsfonds betaald gekregen. Ook actieve jongeren met initiatieven. Natuurlijk kunnen zij ook de kans krijgen met ‘onze’ youthgroup mee te doen.
Na een korte wandeling maar weer op de motor door de plassen en eenmaal op de asfaltweg draait de bestuurder van Tonneke om, wij zien op korte afstand een ploegje agenten staan en wij dragen geen helm! Controle op helmen en rijbewijzen. Mijn bestuurder draait vlak voor de neuzen van de agenten rechtsaf de afslag in en er gebeurt verder niets. Met een omweg brengen ze ons keurig naar huis, ze zijn de dans weer ontsprongen.
Vandaag is een rustige dag in huis, we zitten met z’n 4-en aan tafel voor de lunch.
Vanmiddag met Ellias het gaande proces besproken en ook de voorbereiding van de Boardmeeting van a.s. maandag. We maken ons een beetje zorgen om David van de Youthgroup. Hij is heel erg actief om die registratie van de groep te realiseren en de groep van de grond te krijgen, daarnaast doet hij op allerlei plekken zijn onderwijzers- en bijleswerk. Die registratie is nu zover klaar, maar aangezien wij weten wat jaloezie in een gemeenschap kan veroorzaken willen we niet dat deze David overkomt. Ellias zal het in de gaten houden en hem wat meer op de achtergrond proberen te krijgen.
Het geldt natuurlijk ook voor anderen binnen de groep, niet te veel aandacht van ons en alles via Ellias laten regelen, want dan heeft men hopelijk niet zo het idee dat die Nederlanders veel geld neertellen. Het jaloezieverhaal inzake de dood van James komt op meerdere plekken terug, toch.
Donderdag 24 november begint met Madina, Aan en Collins; zij waren de 3 beste leerlingen van de Dungaschool toen Charles nog het hoofd van de school was en wij de laatste lichting kinderen naar middelbare school konden sponsoren. Nu zijn zij studenten die de 3e klas van de secondaryschool gedaan hebben, in januari aan hun examenjaar moeten beginnen en net vakantie hebben. Ze komen later dan afgesproken en wij gaan meteen door naar de stad, wij met de Tuktuk en zij met de Borderborder (dat is achter op de fiets). Bij de koffie en frisdrank (en de jeugd met patat want zij hebben niet ontbeten) praten we met hen over hun leven en hun familie. Dan komen we toe aan het formele gedeelte: zij hebben de resultaten van hun laatste schooljaar en een brief van school met alles wat nodig is voor het volgende jaar, inclusief het schoolgeld enz. Madina heeft ook een goed rapport maar krijgt van de hoofdmeester wel een aantekening dat ze het beter kan….. Ann zit op kostschool, gaat ook goed en wil het komende jaar eindigen met een B+ of een A (dat is het hoogste). Zij krijgt een vast bedrag door ons vergoed omdat ze ook naar de dagschool kon die goedkoper is, maar toen we haar vertelden dat we dit jaar haar examenkosten ook betalen glunderde ze van top tot teen. Dan komt het er op neer dat haar familie deze extra kosten niet hoeft te dragen. Collins echter heeft geen resultaten! Hij zegt weinig en als hij geluid maakt versta je het niet, zo zacht en onduidelijk. Uiteindelijk maakt hij ons duidelijk dat hij de resultaten niet krijgt omdat hij niet alle boeken heeft teruggegeven en/of betaald. Daar zou hij nog voor gaan zorgen, zei hij. Maar……. Er kwam nog een aap uit de mouw: de school wil hem het 3e jaar over laten doen en hij wil dat niet. Het blijkt dat hij zeer slecht heeft gepresteerd afgelopen jaar en te lage scores heeft om over te gaan. Geen examen dus! We hebben hem gezegd zeer snel achter zijn resultaten aan te gaan (en de boeken dus te betalen) en gaan er over nadenken.
Madina moest een nieuw uniform hebben, en iedereen wilde wel mee. Er is een speciale uniformen-winkel, en als je daar binnen komt hoef je alleen de naam van de school te noemen en ze weten wat je nodig hebt. Voor Madina een rok, blouse, slipover, sokken, degelijke zwarte platte schoenen, een rugzak – want die slijt elk jaar tot op de draad – wat ondergoed; hoewel Ann eigenlijk van ons niets tegoed had kreeg ook zij een rugzak en sokken voor bij het uniform dat ze op school krijgt; voor Collins konden we dus nog niets, want we weten niet op welke school hij zal zijn. De totale kosten in deze winkel waren ca. € 50,-!! Voor hen is dat veel geld en ook logisch dat die tassen van €4,- het maar een jaar uithouden, wij denken dan: waar gaat dit over……. Maar alle kinderen en alle kosten en schoolgelden bij elkaar telt toch aardig op.
Daarna naar de kantoorboekhandel voor pennen, schriften en aanvullende schoolboeken en naar de supermarkt om de persoonlijke benodigdheden als zeep, schoensmeer, tandpasta, maandverband enz. voor Madina aan te schaffen. Ze mochten met de Tuktuk terug naar Dunga en kregen nog een Mars in hun handen voor onderweg, volgens mij hadden ze een toffe ochtend (en wij ook wel, die meiden waren zo blij!).
Bij terugkomst een heerlijke lunch met ratatouille, vlees, rijst, aardappel en sukamawiki.
Vanmiddag hebben we James Otieno, het hoofd van de Joel Omino secondaryschool bezocht om over Irene en Collins te praten. Hoewel hij geen plaats meer heeft in het 3e jaar, vindt hij de situatie van Irene de moeite waard om morgenochtend met haar in gesprek te gaan. Zij mag haar (oudere) zusje Jacqueline meebrengen en als ze het goed doet in het gesprek morgen mag zij in januari daar op school starten. Goed hè? De bal ligt nu bij haarzelf. Wat Collins betreft is het een heel ander verhaal. Eventueel wisselen naar Joel Omino en dan wél naar klas 4 kan hij vergeten, vanwege de lage waardering die hij heeft behaald. Inmiddels weten we ook dat zijn thuissituatie slecht is en hij zich niet kan concentreren, maar hij heeft ook geen zelfdiscipline om zich er voor in te zetten. Er zijn wel jongeren die hem willen helpen en ook Joel Omino zou een mogelijkheid in klas 3 kunnen betekenen, in een speciale begeleidingsgroep. Hopelijk gaat dat lukken, want op deze school gaat deze groep ’s morgens voor 8 uur de school binnen en komt er na halfzes ’s avonds pas uit. Ze krijgen ’s morgens pap en ’s middags lunch, dus thuis hoeft hij dan alleen nog een beetje te eten en te slapen – maar blijft wel in contact met thuis. Collins mag 2 december voor een gesprek komen…..
De rest van de middag besteedde ik aan het schrijven van dit verslag en het begin van een conceptcontract met Ellias Awuondo en de Board, in het kader van ons nieuwe project. Want we moeten de zaken goed vastleggen zodat er geen misverstanden over mogelijk zijn en we op een prettige manier met elkaar om kunnen blijven gaan. Ik denk dat ik deze contacten over enkele jaren – als alles vanzelf loopt en wij niet meer nodig zijn – erg zal gaan missen.
Volgende week verder,
Hartelijke groet, ook van Tonneke
Helma Albers
