Vrijdag 25 november gingen we in ‘goed gesprek’ met Collins: wat is nu werkelijk het probleem? Hij is erg stil en zeker niet open in het uiten van zaken en gevoelens, wat lastig communiceren is. Uitgelegd wat mogelijkheden zouden kunnen zijn, geadviseerd om aan David advies te vragen en hem met de Tuktuk (ja, het plensde van de regen……..) naar zijn school gestuurd met geld om zijn boeken te betalen en zijn resultaten van het 3e jaar op te halen. Want wat hij ook gaat beslissen: die resultaten moet hij hebben. Wij zijn naar de kantoorboekhandel gegaan om papier en enveloppen te kopen voor de kerstkaarten die wij aan onze ‘vrijwilligers’ gaan geven (inclusief de jaarlijkse kerstbonus). Het papier was niet zo eenvoudig want je moet er niet van uit gaan dat de collectie papier hier groot is. Maar we vonden mooie stevige A4 vellen en na uitgebreide uitleg hebben ze in de winkel de snijmachine gehanteerd zodat wij A5jes kregen. Na de lunch zaten wij dus prettig te fröbelen: We hebben een winterse foto uit Nederland 15x laten afdrukken (Julianalaan 34/32 te Hengelo) en deze op de kaart geplakt, tekstje geschreven, envelop op naam en wat geld er in. De kaarten zijn erg leuk geworden en we denken dat de vrijwillige onderwijzers, John, de schoolkok, de projectmanager en leden van de Board Microcredit/Youthproject dit wel op prijs zullen stellen. Zeker als we erbij gaan vertellen dat we ze zelf hebben gemaakt, toch? We laten er ook 1 bij de MillHill achter.
Het is een uitzonderlijke dag vandaag: regen is niet ongewoon, maar over het algemeen in buien en ’s avonds/’s nachts. Niemand heeft echter eerder meegemaakt dat het al dagen ’s avonds regent en dan donderdagavond begint te regenen, de hele nacht doorgaat maar óók vrijdag overdag alles nat blijft en van zacht regenen varieert naar harde, lange buien. Lijkt Nederland wel……

Zaterdag 26 november wil de zon nog steeds niet helemaal glimlachen, maar de bewolking is wat minder. Het is zeker niet koud al probeert het af en toe wat te miezeren. De kast met baddoeken is leeg, de was wil niet drogen. In de ochtend bezoeken wij Impala Park Wildlife Sanctuary, een park met dierentuin onder auspiciën van Kenya Wildlife Service langs het meer op de weg naar Dunga, vlakbij Hippopoint.
Het park is opgeknapt en vandaag is er een open dag (gratis toegang) met roeiboot-races van allerlei groepen van de dorpsgemeenschappen langs het meer in de streek Kisumu, 8 mannengroepen en 4 boten met ‘dames’. Ja echt, dames, de meeste van hen hadden hun kuitlange rok aan, en sommige hun zondagse! Als je het over roeien hebt dan is dit meer peddelen, ze zitten in toer- of vissersboten met 2 naast elkaar en ieder peddelt aan één kant. De bootcaptain heeft een lange peddel waarmee hij aan de achterkant stuurt en ieder kijkt vooruit. De roeiers moesten een groot stuk over het meer roeien en dat was hard werken om de 1e te worden! Er stond een grote tent aan de waterkant met stoeltjes voor het publiek, en aan een andere kant nog een tent met aangeklede stoelen voor de hotemetoten.
Ik kreeg pardoes een kind – dat geen woord engels begreep – maar zijn vader was captain van een boot dus moest hij het kind even kwijt.
Hij vond mij er blijkbaar wel betrouwbaar (of rijk?) Uitzien. Wij mochten ook op de ‘mooie stoelen’ zitten maar dat hebben we geweigerd, als de dorpsgenoten daar niet mogen zitten dan wij ook niet. Gelukkig was David ook aanwezig met zijn kleine zusje van 3, hij kon wel met ‘mijn’ kind praten terwijl ik even een wandeling in het park maakte.
De impala’s lopen daar gewoon los en verder heb ik niet heel veel dieren ontdekt behalve 4 leeuwen in een zeer grote kooi en cheeta’s. Maar ik liep niet het hele park, dus ik weet niet wat ik allemaal gemist heb. Deze leeuwen hoor je vaak ’s avonds als we op onze kamers zijn.

Na de lunch was het echt droog en de zon kwam weer door. We zijn met enkele van onze sponsorkinderen – de 5 ‘lady’s’ Mercey (met zoon Stanley), Susan, Ann, Jacqueline en Madina – naar de Masaaimarket geweest, de markt met kunstnijverheid. We wilden hen graag laten zien wat je daar kunt kopen en wat je zelf zou kunnen maken om aan de Beach of op de markt te verkopen. Enkele meiden waren daar ooit wel eens geweest maar nu keken ze met hele andere ogen en hielpen ons dingen uitzoeken om mee te nemen voor de verkoop in Nederland. Toen ze ook nog iets voor zichzelf mochten uitzoeken was het natuurlijk feest, ieder ging trots en blij weg met een halssieraad of tas (t.w.v. € 1,50….) en Stanley kreeg een afrikaanse blouse. Het was tijd voor wat vocht van binnen en onderweg naar een terrasje bleek dat de dames de hele dag nog niets hadden gegeten zoals gewoonlijk (en dat vind ik altijd lastig, dus kregen ze ook te eten).
Na thuiskomst, eind van de middag bleek dat een van de vaste bewoners – Jerry Mooy – jarig was, en dat niemand daaraan gedacht had. Hij is 72 geworden, we hebben hem natuurlijk alsnog hartelijk gefeliciteerd.
’s Avonds verzamelden we alle ingekochte spullen bij elkaar en spreidden deze op mijn bed uit: kettingen van glazen- en van papieren kralen, armbanden, schaaltjes, kerstgroepen van bamboeblad en van zeepsteen, engeltjes, leuke kleine gekleurde stenen nijlpaardjes (hippo’s), enz. Moet wel in die koffers passen maar dat zal wel lukken, en de verkoop in Nederland ook. Gaat zeker ca. €350,- winst opleveren. Als dat goed gaat, mag Hans in het voorjaar nog meer meebrengen.

Zondag 27 november scheen de zon weer en na wat rommelen zijn we voor een kop koffie gaan wandelen richting hotel ParkView, waar we een flyer van kregen in het park gisteren. Gloednieuw – van de MillHill uit richting Impalapark – maar het restaurant moet nog ‘groeien’, daar zouden we nog veel aan kunnen verbeteren…… De kamers zagen er mooi uit maar dat grote gesloten hek rondom was niet uitnodigend.
De lunch ‘at home’ stond in het kader van het ‘vergeten verjaardagsfeest’: lekker eten, goed glas rode wijn en warme apple-pie met vanillesaus als toetje: Rachel (de kok) kwam al zingend binnen met de taart met brandende kaarsjes. Het kwam goed aan bij de jarige en het was allemaal weer erg lekker. Rachel is een goede kok!
De zon is tijdens de lunch weer onder haar dekbed gekropen, het blijft nog net droog.
Dit wordt vast wéér een koude douche morgen, want geen zon = geen solarverwarming = koud water! Maar ja, dat hoort bij het leven hier. Dus ruim de tijd om het verslag tot zover te schrijven en wat gegevens op de rij te zetten, te emailen en de vergadering van morgen met de Board voor te bereiden. We zijn hier inmiddels alweer 2 weken.

Maandag 28 november worden we om 09.00 uur opgehaald door de voorzitter en de projectmanager, we hebben eerst een voorgesprek met hen voordat de vergadering met de totale Board begint. Het is nog steeds een dicht dekbedje in de lucht, maar wel droog, het meer ligt er stil bij.
Voor de nieuwe vorm van het project moet een contract opgemaakt worden dat duidelijk en helder is en geen misverstanden geeft over de inhoud en duur van onze verplichtingen. We komen tot een concept, dat aan alle betrokken bestuursleden zal worden voorgelegd, zowel hier als in Nederland.
Alle leden van de Board komen binnendruppelen en in volle vaart behandelen we de agendapunten, het blijft grappig dat dit niet-keniaanse strak vergaderen door een Keniaan wordt geleid. In de notulen lezen we woorden die ik zelf niet zo snel zou gebruiken in het engels, als ‘amalgamation’ en ‘oblivion’. Mooie woorden en voer voor mijn grijze cellen……..
Na een drankje en een hapje werden we weer keurig terugvervoerd naar de stad, waar we een bijzonder interessante ontmoeting hadden met Mrs. Mary Angienda (ja, de echtgenote van een van onze Boardmembers). Wij zoeken haar op in haar office, in een groot gebouw waar veel kleine kantoortjes bezet zijn door kleine zelfstandigen, adviseurs enz. Je zou dit echt een keer moeten zien, we verdwalen eerst een beetje door de nauwe gangetjes en krakkemikkige deuren met vage vermeldingen van nummers of namen. Er is geen lift, en het blijkt dat we de 4 trappen voor niets zijn opgelopen omdat we in de verkeerde vleugel zijn terechtgekomen. Weer down en aan de andere kant up en daar komen we bij een kantoortje terecht waar we welkom worden geheten en een leuk gesprek hebben met twee mensen die (ook) werken voor Radio Lake Victoria, maar het blijken niet degenen te zijn die we zoeken. Wel zit er weer ergens een link met een van de paters in het MillHillhuis. Mevrouw Angienda zit een etage hoger en haar kantoor ziet er goed uit achter de afgebladderde deur. Er zijn 4 jonge mensen achter moderne computers aan het werk, zij werken voor Mevr. Angienda en maken programma’s voor Radio Lake Victoria. Zij zijn erg actief in allerlei projecten die met gezondheid en vooral met hygiëne te maken hebben, in diverse regio’s langs het Lake Victoria. Het radioprogramma (in het LUO, dus voor velen goed te verstaan en te begrijpen) wordt veel beluisterd, door volwassenen en zeker ook door jongeren. Familylife is o.a. een van de onderwerpen, waarbij ook counseling verricht wordt in (moeilijke) gezinnen in de dorpen zelf, om kinderen te beschermen en ouders hun verantwoordelijkheid te laten zien.
In ons gesprek worden de 4 jongeren een voor een betrokken, om hun eigen verhaal te doen en hun mening over zaken te geven. Die hebben ze!
Uiteindelijk zitten we in hevige discussies over jongeren, probleemgezinnen, kinderen die het huis uit gejaagd worden (bijvoorbeeld omdat ze per ongeluk zwanger zijn….), het gebrek aan een emotioneel leven in veel gezinnen, enz. En het is goed te zien dat deze jonge mensen vrij kunnen uitkomen voor hun mening, de volwassenen mogen tegenspreken als ze het niet eens zijn met wat er gezegd wordt, dat komen we niet vaak tegen hier. Aan het slot van het gesprek krijgen we informatie en foto’s te zien over een project in Suba (zuid/oost van Kisumu) waar Mevr. Angienda een dezer dagen voor een week naar toe gaat met een van de jongeren (haar eigen zoon en sprekend zijn vader). Daar is de hygiëne erg slecht waardoor kinderen en volwassenen last van ‘beestjes’ krijgen, akelige beestjes. Klein als een speldenprik kruipen ze onder de huid, doen zich tegoed aan bloed waardoor ze groeien en zich vermenigvuldigen. Hele grote plekken vol volksstammen van deze beestjes (Jigger heten ze geloof ik) zitten dan onder de huid van voeten, handen, schaamstreek of elders. Daardoor kunnen mensen/kinderen niet meer lopen, hun handen niet meer gebruiken en alle ongemak die je maar kunt bedenken. In dit project worden deze mensen geholpen door het in warm water zacht maken en reinigen van de huid, opensnijden en de wond eronder schoon maken, medicijnen er op en verband erom om te genezen. De foto’s waren niet prettig om te zien…….
Wat fijn toch dat je mensen als deze mevrouw en haar team mag ontmoeten! Zij worden ook uitgenodigd op een seminar voor ‘onze’ jongeren.

Dinsdag 29 november gaan we op bezoek in de Public Service Club, zoals hier gezegd wordt: de ambtenarenclub. Het is een mooie compound (een omheind erf, stuk grond). Het was een voor ons onbekende plek niet ver van onze verblijfsstek, het is er rustig en daar ontmoeten we het hoofd van de school en zijn deputy uit Dunga voor een gesprek over het voedingsprogramma op school. Het zijn zulke aardige mannen, en ze zeggen verstandige dingen. We vertellen hen meer over onze jaren in Dunga, want zij zijn daar redelijk nieuw sinds het een openbare school geworden is. Zij kijken dan ook met ‘nieuwe’ ogen naar het dorp en zien andere situaties dan de ‘gevestigde orde’ van dorpelingen dat doet. Veel van onze informatie is nieuw maar zeker interessant voor hen, omdat ze daardoor meer kunnen inspelen op de dingen die gebeuren. We komen uiteindelijk op het stoppen van de reguliere voedseluitgfite en maken de afspraak dat we nog 3 maanden doorgaan om hen de kans te geven samen met de ouders en het dorps-comité een oplossing hiervoor te vinden. Ons idee van een fruitprogramma wordt goed ontvangen, en zij gaan in overleg met de jongeren die dit gaan uitvoeren om het ‘hoe en wanneer’ af te spreken.
De heren vertrekken samen op de motor en wij wandelen rustig naar huis voor de lunch.
In de middag gaan we weer met twee jongeren de stad in om uniformen, persoonlijke spullen, schoolboeken, pennen en andere benodigdheden aan te schaffen voor hun volgende leerjaar.
Deze twee nemen echter weer anderen mee dus zitten we met ‘de hut vol’ bij Blackberry Enterprise, de uniformenwinkel. Het blijft een feest om te zien hoe dat daar werkt. Bij binnenkomst zegt de student de naam van de school en men weet dan meteen wat je allemaal nodig hebt en hoe dat er uit ziet. Het duurt wel uuuuuuuuren! Wachten is je lot, een bepaald artikel is er niet: dat komt er aan….. Dat kennen we, dan halen ze dat ergens aan de andere kant van de stad op of zo. Maar opeens had ik er genoeg van, dus ik heb iedereen met de buit naar buiten gestuurd, de artikelen afgerekend en op naar de schoolboekenwinkel. Onderweg op straat nog even het ontbrekende gekocht (onderbroekjes en hemdjes) voor een van de meiden en dan weer het verhaal van schoensmeer, zeep enz. Opeens hebben de meegekomen meiden ook nog wat nodig, ja ze zijn wel slim want dat is de reden waarom ze zo graag mee willen! Aan het eind van zo’n toch gezellige middag ben je gaar, en eigenlijk alleen van het wachten, het trage lopen van iedereen en ook een beetje van de benauwd geworden temperatuur: alles plakt, dus thuis maar even lekker onder de douche, en die is deze keer niet koud, heerlijk.

Woensdag 30 november zien we John Raburu in de stad. Hij is onze allereerste (dus allerlangste) contactpersoon in Dunga, ooit geschiedenisleraar met een universitaire opleiding. Het is niet gemakkelijk een niet-begrijpende (of niet willen begrijpen?) man uit te leggen dat we echt de geldkraan gaan dichtdraaien voor het dorp. En met dat aankondigen en uitleggen zijn we al bijna 4 jaar bezig……..
Dan worden we opgehaald door Ellias voor een lunch bij hem thuis waarvoor hij de auto van een neef heeft gecharterd, met chauffeur. Eigenlijk wil ik niet mee, er zit een grote sticker op de auto “I am redeemed with the blood of God”. Ik had niet gedacht dat ik ooit deel zou uitmaken van een gezelschap in zo’n auto! Maar goed, op weg naar Mamboleo, een dorp ten noorden van Kisumu in de rural area’s. Je zou die weg echt een keer moeten rijden, maar neem dan je 4Wd mee! Het is een keniaans welkom, de vrouw van Ellias is erg aardig en zij brengt frisdrankjes en een maaltijd waar aandacht aan is geschonken met vis, kip, vlees, rijst, aardappelen, ugali, groenten, sauzen (die ze soup noemen). De (altijd dezelfde) traditionele maaltijd voor gasten. Het hoeft voor ons niet zo, maar we beledigen mensen als we deze uitnodiging zouden afslaan. We hebben het geprobeerd, maar toch…. Na de lunch is er slappe koffie en grote bananen, maar de maaltijd was al genoeg voor mij.
We sluiten het bezoek af met Ellias in een afrondend gesprek over ons gezamenlijke project, en worden door de chauffeur keurig naar huis gebracht. Het eerste – meest woeste – stukje rijden Ellias en zijn vrouw mee voor een bezoek aan een begrafenis, en daardoor is de auto zwaar beladen wat op deze weg een grote voorzichtigheid en rijvaardigheid vraagt omdat je anders de auto aan gort rijdt.

Donderdag 1 december bezoeken we de banken in de stad om het schoolgeld van de secondaryschool-studenten te betalen voor 2012.
Irene is toegelaten tot Joel Omino en ze mag van ons inderdaad klas 3 overdoen. Ze is heel blij en wordt weer een gewone tiener met schoolvriendinnen, en niet alleen maar een jonge moeder met een niet-gewenst kind. Wel gaan we haar een contract laten tekenen dat haar verplicht de school af te maken of het geld terug te betalen. Alle jongeren die een vervolgstudie gaan doen krijgen zo’n contract, waarin ook gesproken wordt over een deel-terugbetaling zodra zij na de studie werk hebben gevonden. De terugbetalingen mogen dan ten goede komen aan het project, als dit door de lokale mensen zelf wordt voortgezet na onze terugtrekking over 2 jaar, waardoor weer andere kinderen gesponsord kunnen worden.
De middag wordt besteed aan jongeren die voor de laatste keer afscheid komen nemen, de boekhouding op orde brengen, verslag schrijven en lezen.

Vrijdag 2 december zijn we in Dunga op bezoek bij enkele van onze gesponsorde weduwen en ontmoeten mensen al wandelend door het dorp. Was de middengeneratie zwak en zijn veel mensen aan ziektes overleden 10 jaar geleden, deze oude mensen zijn taai en overleven zonder iets te bezitten. Daarnaast hebben zij veel kleinkinderen verzorgd die geen ouders meer hadden. We ontmoeten ook Benthe, een prachtig meisje van ca. 20 jaar dat samen met haar broertje en neefjes en nichten een van die weeskinderen was. Benthe was een intelligent kind op de lagere school maar werd zwanger toen ze in groep 8 zat, 14 jaar jong. De (jonge) vader erkende het kind en betaalde ook voor de zorg. Benthe is uiteindelijk toch met deze man getrouwd, heeft 2 kinderen – 5 en 3 jaar – en daarna maatregelen genomen om geen kinderen meer te krijgen, zit nu op de middelbare school en is gelukkig in haar gezin. Haar man is een prima visser, is goed voor haar en de kinderen en ze is er blij mee. Hij betaalt de opleiding voor haar. Zo kan het dus gelukkig ook gaan.
Morgen gaan we een tripje maken naar Kakamega Rainforest, zondag nog enkele mensen zien en dan inpakken en naar huis………..

Hartelijke groet, ook van Tonneke
Helma Albers